- ਅੰਗ: 678 - ਰਾਗ: ਧਨਾਸਰੀ - ਮਹਲਾ: ਪੰਜਵਾਂ - ਘਰੁ: 6

1. ਮੂਲ ਗੁਰਬਾਣੀ ਪਾਠ

ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫ ਘਰੁ ੬

ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥

ਸੁਨਹੁ ਸੰਤ ਪਿਆਰੇ ਬਿਨਉ ਹਮਾਰੇ ਜੀਉ ॥
ਹਰਿ ਬਿਨੁ ਮੁਕਤਿ ਨ ਕਾਹੂ ਜੀਉ ॥ ਰਹਾਉ ॥

ਮਨ ਨਿਰਮਲ ਕਰਮ ਕਰਿ ਤਾਰਨ ਤਰਨ ਹਰਿ ਅਵਰਿ ਜੰਜਾਲ ਤੇਰੈ ਕਾਹੂ ਨ ਕਾਮ ਜੀਉ ॥
ਜੀਵਨ ਦੇਵਾ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਸੇਵਾ ਇਹੁ ਉਪਦੇਸੁ ਮੋ ਕਉ ਗੁਰਿ ਦੀਨਾ ਜੀਉ ॥੧॥

ਤਿਸੁ ਸਿਉ ਨ ਲਾਈਐ ਹੀਤੁ ਜਾ ਕੋ ਕਿਛੁ ਨਾਹੀ ਬੀਤੁ ਅੰਤ ਕੀ ਬਾਰ ਓਹੁ ਸੰਗਿ ਨ ਚਾਲੈ ॥
ਮਨਿ ਤਨਿ ਤੂ ਆਰਾਧ ਹਰਿ ਕੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਾਧ ਜਾ ਕੈ ਸੰਗਿ ਤੇਰੇ ਬੰਧਨ ਛੂਟੈ ॥੨॥

ਗਹੁ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਸਰਨ ਹਿਰਦੈ ਕਮਲ ਚਰਨ ਅਵਰ ਆਸ ਕਛੁ ਪਟਲੁ ਨ ਕੀਜੈ ॥
ਸੋਈ ਭਗਤੁ ਗਿਆਨੀ ਧਿਆਨੀ ਤਪਾ ਸੋਈ ਨਾਨਕ ਜਾ ਕਉ ਕਿਰਪਾ ਕੀਜੈ ॥੩॥੧॥੨੯॥

2. ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਅਰਥ

ਰਹਾਉ — ਮੁੱਖ ਸੰਦੇਸ਼

ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਸੰਤ ਜਨੋ! ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣੋ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਖ਼ਲਾਸੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਇਹ ਪੂਰੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਹੈ।

ਪਹਿਲੀ ਪਉੜੀ

ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲਾ ਜਹਾਜ਼ ਹੈ। ਦੁਨਿਆਵੀ ਜੰਜਾਲ ਅੰਤਿਮ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੇ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਭਗਤੀ ਹੀ ਅਸਲ ਜੀਵਨ ਹੈ।

ਦੂਜੀ ਪਉੜੀ

ਧਨ-ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਨਾਸਵੰਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਮੋਹ ਨਹੀਂ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਉਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਅੰਤ ਵੇਲੇ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਮਨ ਅਤੇ ਤਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸੰਤ-ਜਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਤੀਜੀ ਪਉੜੀ

ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਆਸਰੇ ਉੱਤੇ ਅੰਤਿਮ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸਲ ਭਗਤ, ਗਿਆਨੀ, ਧਿਆਨੀ ਅਤੇ ਤਪੱਸਵੀ ਉਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

3. ਅੱਜ ਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਤੋਂ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ

1. ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਨਾਮ-ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

2. ਦੁਨਿਆਵੀ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਉਦੇਸ਼ ਨਾ ਬਣਾਓ।

3. ਧਨ-ਦੌਲਤ ਨਾਸਵੰਤ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਧਨ ਸਮਝੋ, ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ।

4. ਮਨ ਅਤੇ ਤਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਓ।

5. ਚੰਗੀ ਸੰਗਤ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੋਹ ਅਤੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਦੀ ਹੈ।

6. ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਓ।

7. ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਆਸਰਾ ਮੰਗੋ।

   4. ਅੱਜ ਦਾ ਵਿਚਾਰ

   ਪੰਜਾਬੀ:
   ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਜੰਜਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੁਝਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਅਸਲ ਅਰਥ ਨਾਮ-ਸਿਮਰਨ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

   हिंदी:
   दुनिया के मोह और बंधन मनुष्य को कुछ समय तक उलझा सकते हैं, लेकिन जीवन का वास्तविक अर्थ नाम-स्मरण, सेवा और प्रभु की शरण में मिलता है।

   English:
   Worldly attachments may occupy our lives, but true fulfillment comes through remembrance of the Divine, selfless service and surrender to the Supreme.

   5. ਅੱਜ ਦੀ ਅਰਦਾਸ

   ਹੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਜੀ! ਸਾਡੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨਿਰਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਦਾਤ ਬਖ਼ਸ਼ੋ। ਸਾਨੂੰ ਨਾਮ-ਸਿਮਰਨ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਜੋੜੋ। ਦੁਨਿਆਵੀ ਮੋਹ ਅਤੇ ਹਉਮੈ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ। ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੱਚੇ ਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰੋ।

   ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹਿ।

   6. हिंदी में विस्तृत अर्थ

   इस शबद में गुरु साहिब समझाते हैं कि परमात्मा के नाम और स्मरण के बिना मनुष्य माया के बंधनों से मुक्त नहीं हो सकता।

   • रहाउ: प्रभु के बिना किसी की भी वास्तविक मुक्ति नहीं होती। यही पूरे शबद का मुख्य संदेश है।

   • पहली पौड़ी: मन को निर्मल बनाने वाले कर्म करो। प्रभु का नाम संसार-सागर से पार लगाने वाला जहाज है। सच्चा जीवन प्रभु की सेवा और भक्ति में है।

   • दूसरी पौड़ी: धन-दौलत और सांसारिक वस्तुओं से अत्यधिक मोह नहीं करना चाहिए, क्योंकि अंतिम समय में ये साथ नहीं जातीं। प्रभु का स्मरण और साध-संगत मनुष्य को बंधनों से मुक्त होने की प्रेरणा देते हैं।

   • तीसरी पौड़ी: परमात्मा की शरण को जीवन का आधार बनाओ। सच्चा भक्त और ज्ञानी वही है जिस पर प्रभु की कृपा होती है।

     Daily Hukamnama, Gurbani, Sikhism, Sri Harmandir Sahib, Dhanasari Mahalla 5, Kesari Virasat