Indian Rupee Rises Against Dollar: ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ 24 ਪੈਸੇ ਦਾ ਸੁਧਾਰ
ਮੁੰਬਈ/ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭਾਰਤੀ ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਰੁਪਏ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਿਖਾਈ। ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਦਿਨ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਇਆ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੌਰਾਨ 24 ਪੈਸੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਕੇ 93.74 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਸ ਸੁਧਾਰ ਪਿੱਛੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਣ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਨੂੰ ਅਹਿਮ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ 24 ਪੈਸੇ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਸੀ, ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਨਹੀਂ।
ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸਹਾਰਾ
ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਰਾਮਦਕਾਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਊਰਜਾ ਲੋੜ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਜਾਂ ਘਟਣ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
9 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ 98 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਲਗਭਗ 117.64 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਤੇਲ ਸਸਤਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਉਸੇ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਘੱਟ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਖਰਚਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮੰਗ ਘਟਣ ਅਤੇ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਦਾ ਅਸਰ
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਤਣਾਅ ਘਟਣ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਵਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਵੱਲੋਂ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮਝੌਤੇ ਵੱਲ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਈਰਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਨਵੇਂ ਫੌਜੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਘਟਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਤੇਲ ਦਰਾਮਦਕਾਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਉੱਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ ਪੈਸਾ
ਰੁਪਏ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਪਿੱਛੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (FII) ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਹੀ।
ਉਪਲਬਧ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 13,749.82 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਜਦੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਡਾਲਰ ਵੇਚ ਕੇ ਰੁਪਏ ਖਰੀਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੁਪਏ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੇ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਫਾਇਦਾ
ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਵ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲਾ ਡਾਲਰ ਇੰਡੈਕਸ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਆਇਆ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਲਗਭਗ 102.18 ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਫਾਇਦਾ?
ਰੁਪਏ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ, ਵਪਾਰੀਆਂ, ਉਦਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
1. ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ
ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕੀਮਤਾਂ ਘੱਟ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਰੁਪਇਆ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਤੇਲ ਦਰਾਮਦ ਦੀ ਲਾਗਤ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਈਂਧਨ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਘਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।
2. ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ
ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਫੀਸ ਅਤੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦੇ ਖਰਚੇ ਲਈ ਡਾਲਰ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੁਪਏ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
3. ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਵਸਤਾਂ
ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਉਪਕਰਨ ਅਤੇ ਕੱਚਾ ਮਾਲ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ।
4. IT ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਖੇਤਰ
ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਡਾਲਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ IT ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਡਾਲਰ ਬਦਲਣ ਵੇਲੇ ਘੱਟ ਰੁਪਏ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ 30 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ 2.691 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਘਟ ਕੇ 717.056 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੁਗਤਾਨ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਅਹਿਮ ਅਪਡੇਟ: ਰੁਪਏ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਰੋਕ
ਸਵੇਰ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ 93.74 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੁਪਏ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਤੇਜ਼ੀ ਬਰਕਰਾਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ। ਰਾਇਟਰਜ਼ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਰੁਪਇਆ ਛੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 93.9275 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ, ਜਦਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਦਿਨ ਇਹ 93.9050 ਸੀ।
ਸਰਕਾਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਡਾਲਰ ਦੀ ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨੇ ਰੁਪਏ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ।
ਅੱਗੇ ਕੀ ਰਹੇਗੀ ਰੁਪਏ ਦੀ ਚਾਲ?
ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਕਾਰਕ ਰੁਪਏ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੈਅ ਕਰਨਗੇ:
-
ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕੀਮਤਾਂ।
-
ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਅਤੇ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੀ ਵਿਆਜ ਦਰ ਨੀਤੀ।
-
ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦੋ-ਫਰੋਖ਼ਤ।
ਜੇਕਰ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।