`hukamnama-sahib-today-14-november-2026`

ਰਾਗੁ ਧਨਾਸਰੀ – ਬਾਣੀ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਕੀ

 

ਅੱਜ ਦਾ ਮੁੱਖਵਾਕ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਸਾਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਤੀਰਥ, ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

 

### 1\. ਮੂਲ ਗੁਰਬਾਣੀ

 

### ਰਾਗੁ ਧਨਾਸਰੀ ਬਾਣੀ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਕੀ

 

### ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥

 

ਜੋ ਜਨੁ ਭਾਉ ਭਗਤਿ ਕਛੁ ਜਾਨੈ ਤਾ ਕਉ ਅਚਰਜੁ ਕਾਹੋ ॥ ਜਿਉ ਜਲੁ ਜਲ ਮਹਿ ਪੈਸਿ ਨ ਨਿਕਸੈ ਤਿਉ ਢੁਰਿ ਮਿਲਿਓ ਜੁਲਾਹੋ ॥੧॥

 

ਹਰਿ ਕੇ ਲੋਗਾ ਮੈ ਤਉ ਮਤਿ ਕਾ ਭੋਰਾ ॥ ਜਉ ਤਨੁ ਕਾਸੀ ਤਜਹਿ ਕਬੀਰਾ ਰਮਈਐ ਕਹਾ ਨਿਹੋਰਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥

 

ਕਹਤੁ ਕਬੀਰੁ ਸੁਨਹੁ ਰੇ ਲੋਈ ਭਰਮਿ ਨ ਭੂਲਹੁ ਕੋਈ ॥ ਕਿਆ ਕਾਸੀ ਕਿਆ ਊਖਰੁ ਮਗਹਰੁ ਰਾਮੁ ਰਿਦੈ ਜਉ ਹੋਈ ॥੨॥੩॥

 

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਅੰਗ ੬੯੨

 

hs.sgpc.net

 

### 2\. ਪੰਕਤੀ-ਦਰ-ਪੰਕਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥ

 

ਪਹਿਲੀ ਪੰਕਤੀ

 

ਜੋ ਜਨੁ ਭਾਉ ਭਗਤਿ ਕਛੁ ਜਾਨੈ ਤਾ ਕਉ ਅਚਰਜੁ ਕਾਹੋ ॥

 

ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਮਿੱਕ ਹੋ ਜਾਣਾ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।

 

ਦੂਜੀ ਪੰਕਤੀ

 

ਜਿਉ ਜਲੁ ਜਲ ਮਹਿ ਪੈਸਿ ਨ ਨਿਕਸੈ ਤਿਉ ਢੁਰਿ ਮਿਲਿਓ ਜੁਲਾਹੋ ॥੧॥

 

ਅਰਥ: ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਮੁੜ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਪਾ-ਭਾਵ ਮਿਟਾ ਕੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਮਿੱਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ।

 

ਇੱਥੇ ਜੁਲਾਹਾ ਸ਼ਬਦ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਜਾਤ, ਕਿੱਤੇ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਤਬੇ ਦੀ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ।

 

ਰਹਾਉ ਵਾਲੀ ਪੰਕਤੀ

 

ਹਰਿ ਕੇ ਲੋਗਾ ਮੈ ਤਉ ਮਤਿ ਕਾ ਭੋਰਾ ॥

 

ਅਰਥ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਲੋਕੋ! ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਭਾਵੇਂ ਮੱਤ ਦਾ ਕਮਲਾ ਜਾਂ ਮੂਰਖ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵਾਂ।

 

ਜਉ ਤਨੁ ਕਾਸੀ ਤਜਹਿ ਕਬੀਰਾ ਰਮਈਐ ਕਹਾ ਨਿਹੋਰਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥

 

ਅਰਥ: ਜੇ ਕਬੀਰ ਜੀ ਕਾਂਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗਣ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਕੀ ਉਪਕਾਰ ਹੋਇਆ? ਭਾਵ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਥਾਂ ਮਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਰਿਹਾ।

 

ਤੀਜੀ ਪੰਕਤੀ

 

ਕਹਤੁ ਕਬੀਰੁ ਸੁਨਹੁ ਰੇ ਲੋਈ ਭਰਮਿ ਨ ਭੂਲਹੁ ਕੋਈ ॥

 

ਅਰਥ: ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ—ਹੇ ਲੋਕੋ! ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਗਵਾਓ।

 

ਕਿਆ ਕਾਸੀ ਕਿਆ ਊਖਰੁ ਮਗਹਰੁ ਰਾਮੁ ਰਿਦੈ ਜਉ ਹੋਈ ॥੨॥੩॥

 

ਅਰਥ: ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਾਂਸ਼ੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਗਹਰ, ਦੋਵਾਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸਥਾਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

 

 

### 3\. ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਵਾਰਥ

 

भक्त कबीर जी इस पवित्र वाणी में समझाते हैं कि परमात्मा से मिलन किसी विशेष तीर्थ या स्थान पर निर्भर नहीं करता। जब मनुष्य के हृदय में सच्चा प्रेम, भक्ति और प्रभु का नाम बस जाता है, तब वह परमात्मा के साथ एकमेक हो जाता है।

 

जिस प्रकार पानी में पानी मिल जाने पर उसे अलग नहीं किया जा सकता, उसी प्रकार सच्चा भक्त अपना अहंकार मिटाकर प्रभु में लीन हो जाता है।

 

काशी में शरीर त्यागने से ही मुक्ति मिलती है और मगहर में नहीं—ऐसे भ्रम में नहीं पड़ना चाहिए। यदि हृदय में राम का नाम है, तो हर स्थान पवित्र है। मुक्ति का आधार स्थान नहीं, बल्कि मन की निर्मलता और प्रभु-स्मरण है।

 

### 4\. English Summary

 

Bhagat Kabir Ji teaches that union with the Divine is not dependent on a particular place of pilgrimage or death. True liberation comes through loving devotion, remembrance of God, and the dissolution of ego.

 

Just as water merges into water and cannot be separated, the devoted soul becomes one with the Divine. If God's Name dwells in the heart, there is no spiritual distinction between Kashi and Maghar.

 

The place does not make one spiritually liberated; sincere devotion and remembrance of God transform the heart.

 

### 5\. ਅੱਜ ਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਜੀਵਨ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ

 

* ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ: ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮਕਾਂਡ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨ ਦੀ ਸੱਚੀ ਭਾਵਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

 

* ਹਉਮੈ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰੋ: ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਅਹੰਕਾਰ ਮਿਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਵਧਦੀ ਹੈ।

 

* ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਬਚੋ: ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਇਕੋ-ਇਕ ਸਾਧਨ ਮੰਨਣਾ ਭੁਲੇਖਾ ਹੈ।

 

* ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਓ: ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਯਾਦ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਨਿਰਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।

 

* ਸਭ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੋ: ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਤਮਿਕ ਮਹਾਨਤਾ ਉਸ ਦੀ ਜਾਤ, ਕਿੱਤੇ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ।

 

### 6\. ਅੱਜ ਦਾ ਵਿਚਾਰ

 

### “ਜਿਸ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦਰ ਹੈ।”

 

ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ, ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੀ ਅਸਲ ਤੀਰਥ ਹੈ।

 

### 7\. ਕੇਸਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕੀ ਸੰਦੇਸ਼

 

ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੀ ਇਹ ਬਾਣੀ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਪਛਾਣਾਂ, ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲ ਮੋੜਦੀ ਹੈ।

 

ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ, ਨਿਮਰਤਾ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਯਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਹਉਮੈ ਅਤੇ ਭਰਮ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਹੀ ਅਸਲ ਤੀਰਥ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 

ਕੇਸਰੀ ਵਿਰਾਸਤ – ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ।