ਦਿਨੋ- ਦਿਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਆਰਐਸਐਸ

RSS 

ਬਿਨਾ ਸ਼ੱਕ RSS  ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ  ਹਿੰਦੂ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲੋ ਆਪਣੇਆਪ ਨੂੰ “ਹਮ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ” ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਤੇ ਗੈਰ ਭਾਰਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ । RSS  ਬੇਸ਼ੱਕ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਗੈਰ ਹਿੰਦੂ ਕੌਮਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਵਿਉਂਤਾਂ ਗੁੰਦਣ ਵਾਲੀ ਖਤਰਨਾਕ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਵਧੇਰੇ ਚਰਚਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ।

ਕੁਝ ਲੋਕ RSS  ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਤਕ ਵੀ ਗਰਦਾਨਣ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਦੇ। ਪਰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਆਰਐਸਐਸ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵੇਰਵਾ ਪੁੱਜਾ ਹੈ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਆਰਐਸਐਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ।

ਅਸੀਂ ਇਹ ਦਾਵਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿ ਸਮੁੱਚਾ ਸੰਗਠਨ ਹੀ ਉੱਚਤਮ ਜੀਵਨ ਮੁੱਲਾਂ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ RSS  ਵਰਕਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖੀ ਖਾਮੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ , ਪਰ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਕਾਰਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਰੱਸੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ ? ਇਹ ਸਵਾਲ ਜਰੂਰ ਛੱਡ ਜਾਵੇਗੀ ।

ਆਉ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ  ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਚਲ ਰਹੀ ਚਰਚਾ ਦਾ ਸਾਰ

ਸ੍ਰੀ ਤਿਲਕ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਣ ਆਦਮੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਉਭਰਦੀ ਹੈ। ਮੋਢੇ ‘ਤੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇੱਕ ਬੈਗ. ਹੱਥ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖਬਾਰ. ਇੱਕ ਹਲਕੀ ਰੰਗ ਦੀ ਕਮੀਜ਼, ਚਿੱਟਾ ਢਿੱਲਾ ਪਜਾਮਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਟਾਇਰ ਸੋਲਲ ਸੈਂਡਲ. ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ ਤਿਲਕ ਰਾਜ ਕਪੂਰ।

ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ 9 ਜਨਵਰੀ 1925 ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਤਿਲਕ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1945 ਵਿੱਚ ਐਮਏ, ਐਲਐਲ.ਬੀ. ਇੱਕ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਬਣ ਗਿਆ. ਉਹ ਅਕਸਰ ਇਮਤਿਹਾਨ ਵਿਚ 90 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਸੀ.। L.L.B. ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਵਕੀਲ ਬਣ ਸਕਦਾ ਸੀ; ਪਰ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਸੰਘ ਦਾ ਜੀਵਨ ਭਰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ।

ਉਸ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ 1945 ਵਿਚ ਯੂ.ਪੀ. ਦੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। 1948 ਵਿਚ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਉਥੇ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1971 ਤੋਂ 1977 ਤੱਕ ਉਹ ਮੁਜ਼ੱਫਰਨਗਰ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ, ਪਰ ਮੀਸਾ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾ ਲੱਗਾ ਹਿਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ  ਰਿਹਾਈ ਮਿਲ ਗਈ। ਪੁਲਿਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਕਾਰ ਵਿਚ ਬਿਠਾਕੇ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ। ਪੁਲਿਸ ਹੱਥ ਮਲਦੀ ਰਹਿ ਗਈ।

ਸੰਘ ਦੀਆਂ ਕਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1980 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਵਨਵਾਸੀ ਕਲਿਆਣ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਜੰਗਲ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਪਰ ਤਿਲਕ ਜੀ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਇਕੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਝਾਰਖੰਡ, ਉੜੀਸਾ, ਅਸਾਮ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਆਦਿ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨਿਵਾਸ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਦੇ।

ਤਿਲਕ ਬਹੁਤ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ  ਸੀ। ਸਵੇਰੇ ਚਾਰ ਵਜੇ ਉੱਠਣਾ ਅਤੇ ਡੇਢ ਘੰਟੇ ਲਈ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਲਿਖਣਾ ਉਸਦਾ ਨਿਯਮ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਈਸਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਜਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਭੇਜਦੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੀਵਾਲੀ ਅਤੇ ਵਰਸ ਪ੍ਰਤਿਪਤ ‘ਤੇ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਭੇਜਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।

ਤਿਲਕ ਜੀ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਸ਼ੌਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਬੈਗ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਉਹ ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਕਾਰ ਸਨ। ਉਹ ਜਿਥੇ ਵੀ ਰਿਹਾ, ਉਸਨੇ ਇਸ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਘ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ।

ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਖਰਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸੋਚ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਿ ਉਸਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚਸ਼ਮਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਭਾਵੇਂ ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਇਕ ਅੱਖ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਹਾਸੇ ਵਿਚ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਉਸ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ।

ਤਿਲਕ ਜੀ ਦੇ ਨਿਯਮਤ ਰੁਟੀਨ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸਵੇਰੇ ਚਾਰ ਵਜੇ ਇੱਕ ਗਲਾਸ ਤੇਜ਼ ਚਾਹ ਪੀ ਕੇ ਮੈਦਾਨ ਮਾਰਨਾ।  ਫਿਰ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ  ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਤ ਸ਼ਾਖਾ ਲਈ ਜਾਗਰਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਵੇਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ਤਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਖਾਧਾ, ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਖਾਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਡੇਢ ਘੰਟਾ ਸੌਣਾ ਉਸਦੀ ਆਦਤ ਸੀ। ਉੱਠਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਗਲਾਸ ਚਾਹ ਪੀਓ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਜਾਓ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਢਿੱਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਇਸ ਨਿਯਮਤਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬੀਮਾਰ ਹੁੰਦੇ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ।

ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ, ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ। ਸਾਦਗੀ ਦੀ ਮੂਰਤ , ਤਿਲਕ ਜੀ 7 ਅਕਤੂਬਰ 2007 ਨੂੰ ਰੁਦਰਪੁਰ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨਗਰ, ਉਤਰਾਖੰਡ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਤੀਤ ਕਰਦਿਆਂ ਸਦੀਵੀ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ।

ਉਪਰੋਕਤ ਜੀਵਨ ਵੇਰਵਾ ਜੇਕਰ ਤੱਥਾਂ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਤਾਂ ਯਕੀਨਨ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਆਰਐਸਐਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਧਾਰਨਾ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲੈਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ।